محمد يار بن عرب قطغان
293
مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )
سلطان را از او باز گرفت و طريق نفاق و راه مكيدت و شقاق پذيرفت . و بوزهخور سلطان كه در آن نواحى بود بىتوقف به تاشكند متوجه گرديد و روزى بىخبر بر سر على مردان بهادر رسيده ، رقم قتل بر صفحهء عمر او كشيد و صورت قضيه برعكس چهره گشاد . و روز يكشنبه بيست و يكم ماه ربيع الاول اين خبر كلفتاثر به سمع اشرف خاقان خجستهاثر رسيد و آتش غضب در اشتعال آمده ، زبانهء آن به اوج فلك كشيده و در اوايل ( 174 الف ) ماه جمادى الاول خاقان مظفرلوا با لشكر گران و سپاه بىپايان بر قصد استقبال اعدا متوجه گرديده : سليمان صفت بر صبا زين نهاد * برآمد به تخت سليمان چو باد برانگيخت لشكر به آهنگ جنگ * بدان سان كه شد بر صبا راه تنگ روان شد از آنجا به خيل و سپاه * از آن پيش كاندر بيابان گياه به موكب روان لشكر از هر كنار * نه چندانكه « 1 » كس اندر آرد « 2 » شمار ديزق از غبار مركب با زيب و نسق طراوت و رونق گرفت . روزى چند در آنجا توقف پذيرفت جهت آنكه قلعهء ديزق را بوزهخور سلطان ويران كرده بوده ، اركان دولت و اعيان حضرت را به يغماى آن امر فرمود و از آنجا عنان يكران همّت به جانب اهل شقاوت تاب داده ، متوجه به صوب تاشكند گرديد . چون سراپردهء همايون قريب به درياى سيحون كشيده ، در آن مقام از اعداى واجب الانتقام خبر رسيد كه جمع كثير در فركت 277 جمعيت ساختهاند و رخت قرار و طرح استقرار انداخته ، بنابرآن خاقان سكندرنشان جمعى از اعظام و فريق از دلاوران نصرتفرجام را به جانب ايشان روان ساخت . چون جماعهء مذكور به موضع فركت رسيدند ، آنجا خبر شنيدند كه اهل خلاف بنابرآن استماع توجه ايشان هزيمت نموده ، در يكى از كوهستان تحصين فرمودهاند . بنابرآن ، روز ديگر امير نصرتاثر متوجه آن گروه بدسير گشتند و از طرفين دست به تير و كمان و تفنگ دراز كرده ، حرب آغاز كردند . چون ارباب تمرد و عناد و اركان صولت خويش را متزلزل « 3 » ديدند ، سراسيمهوار پاى اضطراب باز كشيدند و از آنجا هزيمت نموده ، به عقبهء ديگر از آن بلندتر كه قلعه داشت رفته ، دم در خزيدند و امراى عظام آن حصين رفيع و حصار منيع را چون دواير افلاك گرد مركز خاك احاطه كردند . ( 174 ب ) در اين اثنا جماعهء اعدا به عمل سنگ يد اشتغال نمودند و صاعقه و برف و باران در قلب تابستان آنچنان پيدا شد كه هيچكس را محال تردد نماند . و هرچند امراى
--> ( 1 ) . آنكه . ( 2 ) . س : آن را ( 3 ) . س : منزل